“Morag ka BBM, pero di diay”

THIS is a follow-up to our previous episode about the impeachment trial in the senate against VP Inday Sara.

One of our readers wanted a “localized” version, para kuno dali masabtan.

So here it is.

* * *

Sa mga practicing lawyers, kasagaran adunay gisunod nga plano sa pag-presentar sa mga testigos. Unahon gyod pag-presentar ang pinaka-lig-on, pinaka-kusgan ug katuhoan nga testigos aron adunay mahitabo nga “big bang” sa hunahuna sa pikas ug ilabi na gyod sa hunahuna sa Huwes.

Niining paagiha, makita dayon sa Huwes sa sinugdanan pa lang nga adunay dako ug bug-at nga kaso ang kihante o ang depensa. Matawag kini og “first impression lasts.”

Kon balihon kini o unahon pag-presentar ang pinaka-huyang nga testigo, makita ug masabtan usab kini sa Huwes og dali ra kaayo kini nga makahimo og “initial” nga paghukom nga huyang ang kaso sa kihante o sa akusado.

Buot ipasabot, bug-at nga ilhanan ang kalig-on o kahuyang sa kaso pinaagi sa pinaka-una nga testigos.

* * *

Sa wala pa sugdi ang impeachment trial ni VP Inday Sara, daghan ang nagtuo nga lig-on ang ebidensiya batok kaniya ilabi na kay naghimo og “mini-trial” ang Committee on Justice sa Ubos Balay-Balaorana bisan kon trabaho kini sa senado ug ilabi na gyod kay mao kini gipagarpar pirmi ni Cong. Luistro ug nagkuha pa gyod sila og grupo sa mga private prosecutors.

Apan sukwahi sa gituhoan sa mga katawhan, migawas nga hilabihan ka huyang ang una nga testigos sa prosekusyon nga mao si NBI Special Agent Mark Calilung. Matod pa, usa ka digital forensics expert si Calilung apan migawas nga 2 ka semana lang diay siya na-train sa MaxCor Inter-Ventures Co nga usa ka supplier sa mga digital equipment ug dili usa ka kompaniya nga nahilambigit sa digital forensics training.

Ang naka-demalas pa gyod kay nag-atubang og daghang kaso kriminal si Calilung kalabot sa iyang trabaho sa NBI. Maayo na lang unta kon limpiyo ang iyang rekord kay sayon ra tuhoan ang iyang testimonya, ilabi na kay miangkon siya nga ang iyang trabaho igo lang sa pagtino sa digital files sa presscon ni Inday Sara sa iyang paghimo sa hulga batok kang BBM.

Apan, kon nag-atubang og daghang kaso kriminal kalabot pa gyod sa iyang trabaho sa NBI, segurado nga maghatag kini og pagduda kon katuhoan ba siya nga testigos.

* * *

Migawas pa gyod nga gipili lang sa prosekusyon ang pagpakita sa digital files ug wala ipakita ang kinatibuk-an nga recording sa presscon ni Inday Sara.

Makita gyud tuod nga hilabihan ka suko ug isog kaayo nga mibahad si Inday Sara batok kang BBM.

Apan kon ipakita ang kinatibuk-an nga recording, makita nga nahitabo kini human gidakop og gi-preso ang iyang COS nga si Atty. Zuleika Lopez sa mga kapolisan ug migawas nga adunay gitawag og Operation Romanov nga matod pa, adunay kalabotan sa plano pagpapatay ni Inday Sara og sakop sa iyang pamilya.

Makita sab nga “conditional” ang bahad ni Inday Sara nga nagsugod sa “kon patyon ko…” nga buot ipasabot, mahitabo lang ang maong bahad batok kang BBM kon mamatay gyod si Inday Sara. Kon way mahitabo nga pagpatay kaniya, sama sa wala lay hinungdan ang maong bahad.

Gawas pa sab nga migawas ang maong bahad panahon nga naguol ug nasuko siya sa gidangatan sa iyang chief of staff.

Kon huyang ang unang testigos sa prosekusyon, mawad-an na dayon sa pagtuo ang mga katawhan nga lig-on ang kaso batok kang Inday Sara. 

* * *

Nganong importante man ang pagtuo sa mga katawhan sa kalig-on o kahuyang sa kaso batok kang Inday Sara?

Importante kini kay gawas sa mga hurado nga mga senador, matawag sab nga hurado ang mga katawhan sa maong impeachment trial tungod kay sila nga mga mokabat sa 32 milyon ka mga tawo ang mipili ug mibutang kang Inday Sara nga bise presidente sa nasod.

Nagtan-aw, naminaw ug nagsunod ang mga katawhan sa inadlaw nga panghitabo sa senado. Masayod ug mahibalo sila dayon kon unsa gyod ang nahitabo sa maong impeachment trial og dili na kinahanglan maghulat pa sila sa pagpasabot sa mga opisyales o hurado nga mga senador.

Tungod niini, daghan ang nagtuo nga maglisod pagpakanaog og hukom batok kang Inday Sara ang senado kay mismo si senador Tulfo mipadayag na man sa maong hunahuna bisan kon bag-o pa nagsugod ang buruka.

* * *

Now, now, many are saying this and saying that, like they are really consulting the general public as to the “general impression” of the progress of the impeachment trial.

I will not go into claiming to have the general view of the populace. Instead, I will go to the “silent” force multipliers in the general populace.

And I am referring to the incumbent mayors and governors.

It used to be that they are merely “secret” supporters of VP Sara, bahala og mogawas nga “morag” BBM sila. But this time around, they are now “open” about which side of the political fence they are positioning.

They are now saying “ka Inday Sara man gyod ko, sukad pa sa una, labi na karon nga duol na ang piniliay sa 2028.”

Ageh.