GIPALIG-ON sa Probinsiya sa Bohol ang mga lakang aron andam ug makasugakod sa kausaban sa klima ug mga katalagman, pinaagi sa Ikaduhang Paghimog Pagsusi sa Peligro Sa Dili Pa Mahitabo ang Katalagman o 2nd Pre-Disaster Risk Assessment (PDRA) Meeting sa Provincial El Niño Task Force. Kini gipahigayon niadtong Hunyo 3, 2026 sa Panda Tea Garden.
Gipunting sa maong miting ang pagpalig-on sa pagtinabangay sa mga ahensya, mga lakang aron mamenosan ang dautang epekto, ug hiniusang paglihok agig tubag sa gipaabot nga epekto sa El Niño sa agrikultura, tinubdan sa tubig, panglawas sa publiko, kinaiyahan, enerhiya, imprastraktura, ug uban pang sektor nga daling maapektuhan.
Ang maong tigdumala o Task Force gimugna ubos sa Executive Order No. 20, Series of 2026 nga gipagawas ni Gobernador Aris Aumentado. Tumong niini nga masumpay ang panag-uban sa mga ahensya sa gobyerno sa paghimo ug pagpatuman sa mga programa, proyekto, ug mga tabang aron mamenosan ang dautang epekto sa El Niño sa tibuok probinsiya.
Nagsugod ang kalihokan sa paghimo sa mga estratehikong plano sa nagkalain-laing komitiba, gisundan sa pagpresentar sa mga gisugyot nga lakang ug pagpangandam nga nahiuyon sa tumong sa probinsiya sa pagpahiangay sa kausaban sa klima ug pagpamenos sa peligro sa katalagman.
Gipasiugda ni Provincial Agriculturist Liza Quirog nga dili lamang ang kakuwang sa tubig ang angay hunahunaon, kondili lakip na ang ubang mga hinungdan ug mga panghitabo sa kalibutan nga mahimong makaapekto sa mga komunidad ug sa ekonomiya.
Gipunting niya ang importansya sa paghimo og komprehensibong plano nga molungtad og lima ka tuig — gikan 2026 hangtod 2030 — ug giawhag ang mga ahensya nga ilhon ang ilang tagsa-tagsa ka tahas ug saad sa pagtubag sa posibleng epekto sa El Niño.
Usa sa dagkong gipakita mao ang taho bahin sa kahimtang sa klima nga gipresentar ni Ariel Abalos, espesyalista sa panahon gikan sa DOST-PAGASA Panglao Station.
Matod ni Abalos, bisan tuod karon wala pa makita ang El Niño, gipakita sa mga modelo sa syensya nga adunay 82 porsyento nga kahigayonan nga motungha kini tali sa Mayo ug Hulyo 2026. Kini nga kahigayonan mosaka pa ngadto sa 92 porsyento sa mga buwan sa Hunyo hangtod Agosto, ug posibleng molungtad kini hangtod sa sayong bahin sa 2027.
Gipasabot niya nga gikan Hunyo ngadto Septiyembre, gipaabot nga kasagaran sa nasod makasinati sa ulan nga hapit sa naandang gidaghanon, bisan tuod ang pipila ka dapit sa kasadpan mahimong makadawat og ulan nga labaw sa naandan sa Hulyo ug Agosto. Apan sa Oktubre, gipaabot nga hapit sa naandan ngadto sa ubos sa naandan ang ulan, samtang sa Nobiyembre, daghang bahin sa nasod ang posibleng makasinati og ulan nga ubos o labaw pa ka ubos sa naandang gidaghanon.
Gihisgutan usab ni Abalos ang posibleng pagkahitabo sa uga nga panahon, dugayng pagkawala sa ulan, ug hulaw, ingon man ang mga epekto sa nagkalain-laing sistema sa panahon nga mahimong moabot sa nasod sa umaabot nga mga buwan.
Gipakita usab sa miting ang mga taho gikan sa mga komitiba nga nagdumala sa panglawas, pagpanalipod sa mga konsumidor, sistema sa sayo nga pagpahibalo ug pagpakaylap sa kasayuran, enerhiya, kinaiyahan ug pagdumala sa tubig, serbisyong sosyal ug hinabang, publiko nga buhat, ug agrikultura.
Gilatid niini ang mga piho nga lakang ug programa sa matag sektor aron masiguro ang igong suplay sa pagkaon, mapanalipdan ang mga tinubdan sa tubig, mapalig-on ang suplay sa mga panginahanglanon, mapakusog ang pagpahibalo sa publiko, mapanalipdan ang mga importanteng pasilidad, ug mapataas ang katakos sa mga komunidad nga makasugakod sa gipaabot nga uga nga panahon.
Si Provincial Administrator Asteria Caberte, nga nagdumala sa sesyon sa hapon, nagpasiugda nga kinahanglan nga andam na daan ug magtinabangay ang tanang ahensya aron masiguro nga andam ang probinsiya sa bisan unsang epekto sa El Niño.
Nagpasalamat siya sa mga ahensya ug mga kauban sa ilang pasalig sa paghimo og mga estratehikong solusyon, ug gipunting nga ang pagkahiusa ug pagtinabangay mao ang labing importante aron mapanalipdan ang mga komunidad ug panginabuhian.
Ang mga hiniusang plano ug rekomendasyon sa mga komitiba igapakita sa Sangguniang Panlalawigan aron mas dugangan ang suporta sa balaod ug pondo alang sa mga lakang sa pagpangandam batok sa El Niño. Mitambong usab sa maong miting si Board Member Lucille Lagunay.
Nahiuyon sa Strategic Governance Roadmap sa Kapitolyo, natapos ang kalihokan uban ang hiniusang saad sa mga ahensya sa gobyerno nga palig-onon ang katakos sa probinsiya nga makasugakod sa kausaban sa klima ug mga katalagman, ug pagdumala sa mga kahinguhaan pinaagi sa pagplano ug pagtinabangay — dinhi sa Bohol, usa ka UNESCO Global Geopark. (RTB)
